|
Smażyno
leży w północno-wschodnim krańcu gminy Linia, przy drodze łączącej
Strzepcz z Wejherowem. Znajduje się tu Jedyny na terenie gminy dawny kościół
ewangelicki oraz najlepiej zachowany na terenie gminy XIX-wieczny dwór.
Nazwa wsi, zapisana w 1407
roku jako "Smasin", pochodzi od kaszubskiego słowa 'smaga',
oznaczającego 'pragnienie'. Pierwsza wzmianka o Smażynic pochodzi z roku
1348. Według lustracji z 1565 Smażyno „siedzi między lasem
bukowem w okrąg". Gruntu uprawnego było we wsi 9 włók. Dwie z
nich były sołtyskie, "z których sfuzhę powinien panu",
a jedna włóka była pusta. Gburów we wsi było trzech. Z tejże
lustracji wynika , że „szarwarkują na Mirnkowie i robic{
wszelaka robota wedlu potrzeby, co jem rozkażą". Sołtys płacił
panu owsa ćwiertni osiem i "piwu lembarskiego beczek 2".
We wsi był już młyn ,,na rzeczce z błot, o 1 kole walnem".
W 1701 roku na 49 mieszkańców
Smażyna 39 było katolikami, a 10 protestantami. Podobnie sytuacja
wyznaniowa przedstawiała się w roku 1781. Pod koniec XIX wieku większość
mieszkańców stanowili już protestanci. Od roku
1778 smażyński majątek należał do zachodniopomorskiej rodziny
Wobeserów. Później Smażyno przeszło w ręce landrata wejherowskiego
von Weihera, wywodzącego się z luterańskiej gałęzi rodu Wejherów.
Kolejnymi właścicielami dóbr do końca XIX wieku byli także
protestanci - Hertigowic, Puttkamerowic i Pieperowic. Przypuszczalnie
dlatego też prawic 1/3 mieszkańców Smażyna w roku 1902 stanowili
Niemcy.
Jeszcze w XVII stuleciu
nieliczni protestanci zamieszkujący Smażyno, aby odbyć nabożeństwo
przechodzili przez granice Rzeczypospolitej na Łebie w okolicach Borka
i tam spotykali sio z luterańskim duchownym. W roku 1862 niemieccy właściciele
7 okolicznych majątków założyli komitet budowy nowego zboru, który
stanął w Smażynie w roku 1865. Budowa świątyni zajęła jedynie półtora
roku. Do dziś neogotycki budynek z czerwonej cegły dominuje w panoramie
Smażyna. Jak podaje niemiecki historyk F. Schultz wysokość wieży
„od podłogi do jej szpica" wynosi 110 stóp.
Do dziś we wsi zachował
się wspomniany już XIX-wieczny dwór oraz zabytkowy młyn. Dwór
zajmowany jest obecnie przez Ośrodek Rehabilitacji dla osób uzależnionych.
|